fbpx

Jak ograniczyć straty azotu w oziminach? Niezastąpione związki humusowe

Jak ograniczyć straty azotu w oziminach? Niezastąpione związki humusowe

Uprawy ozime pozostają w uśpieniu w okresie zimowym, jednak z początkiem okresu wegetacyjnego młode rośliny od razu wchodzą w etap intensywnego wzrostu, dlatego potrzebują dużej dawki azotu, już „na starcie”. Według odpowiednich rozporządzeń i tzw. Dyrektywy Azotanowej pierwszą dawkę nawozów azotowych można zastosować najwcześniej 01 marca. Wtedy azot jest w glebie tuż przed sezonem i jeżeli są sprzyjające warunki „czeka” na wykorzystanie przez rośliny.

Jak uszczelnić glebowy magazyn azotu?

Tutaj pojawia się poważny problem: owszem, nawóz „czeka”, jednak czy cała dawka „doczeka” w glebie na pobranie przez korzenie upraw? Niekoniecznie.

  • Po pierwsze, związki azotu – są łatwo rozpuszczalne i mogą być szybko wymywane z gleby. Powoduje to straty dla rolnika i zanieczyszczenie (eutrofizację) wód.
  • Po drugie – najlepiej przyswajalne dla roślin nawozy amonowe mają tendencję do przemiany w gazowy amoniak i ulatniania się z gleby.
  • I po trzecie wreszcie – w pierwszych dniach wegetacji rośliny są jeszcze małe i pobierają azot po trochu. Wraz ze wzrostem będą potrzebować coraz większych porcji. Jak sprawić, żeby wysiany do gleby nawóz odżywiał uprawy przez dostatecznie długi okres?

Nawozy są coraz droższe, a wody śródlądowe coraz bardziej zanieczyszczone. Jak powstrzymać ucieczkę azotu z gleby w kluczowym, początkowym okresie wegetacji?

Pomocne są preparaty, które wiążą jony amonowe w glebie i spowalniają ich przemianę do amoniaku, a dodatkowo sprzyjają rozwojowi pożytecznych bakterii glebowych. Dzięki temu azot jest wolniej wymywany z gleby i jest dłużej dostępny dla roślin. Poza tym rozwój pożytecznych mikroorganizmów glebowych zapewnia lepsze i trwalsze zaopatrzenie gleby w azot przyswajalny dla roślin.

Te warunki spełniają związki humusowe (kwasy huminowe oraz fulwowe i huminy), obficie występujące w próchnicy, czyli najcenniejszej dla rolnika frakcji gleby. Jeśli dane stanowisko uprawne jest ubogie w próchnicę, można zastosować specjalne produkty, które dostarczają glebie substancji humusowych. Takim preparatem, zawierającym wysokiej jakości huminy i humiany (sole kwasów huminowych), jest UltraHumus.

Preparaty humusowe pomagają ograniczyć straty i oszczędzić nawozy - nie tylko te azotowe, ale także inne nawozy mineralne. Oprócz tego poprawiają strukturę gleby, a co za tym idzie, sprzyjają rozwojowi systemu korzeniowego i lepszemu wykorzystaniu wody wraz z ze składnikami odżywczymi.

Podsumowując, stosowanie UltraHumusu lub innych wysokogatunkowych preparatów humusowych pozwala oszczędzić na nawozach na trzy sposoby:

  1. wiąże jony amonowe w glebie, ogranicza amonifikację i ulatnianie, przez co zmniejsza wymywanie i przedłuża okres dostępności azotu dla roślin,
  2. poprawia strukturę i żyzność gleby, sprzyja zdrowemu ukorzenianiu upraw, a składniki odżywcze są wydajniej pobierane przez rośliny,
  3. zapewnia dobre warunki dla zdrowej mikrobioty glebowej, która dodatkowo i na dłuższą metę poprawia warunki glebowe.

Oprócz tego UltraHumus jest dobrze rozpuszczalny, więc nie zapycha dysz rozpylaczy. Jest optymalnym rozwiązaniem pomagającym ograniczyć zużycie nawozów azotowych i innych. Można go stosować osobno – 3-5 dni po wysiani nawozów albo łącznie z płynnym nawozem mineralnym. UltraHumus jest skoncentrowany i bardzo wydajny: do uzyskania efektu wystarczy dawka 4-5 l/ha.

Jak nawozić uprawy w czasie suszy?

Susza jest podstawowym czynnikiem obniżającym plony. Niestety, w ciągu ostatnich lat klimat w Polsce ociepla się i osusza. Dodatkowo, silna eksploatacja gleb i intensywne nawożenie chemiczne wraz z suszami sprawiły, że poziom wód gruntowych i zdolności retencyjne gleb wciąż się obniżają. Właściwe nawożenie upraw w czasie suchych lat jest niezmiernie ważne, a jednocześnie bardzo trudne. Odpowiednia dostępność składników odżywczych i wody dla roślin zależy od opadów, poziomu wód gruntowych i jakości gleby – jej własności sorpcyjnych, strukturalnych i chemicznych. Nie mamy wpływu na ilość opadów i poziom wód gruntowych, jednak na jakość gleby na swoim polu możemy i powinniśmy wpływać. Taki właśnie jest cel Projektu Gleba.

Jak zminimalizować wpływ suszy na plony? Grunt to dobra gleba!
Jeśli spodziewamy się suchego sezonu, musimy dobrze zaplanować dobór upraw i zagospodarowanie stanowiska. Należy dobrze poznać właściwości gleby, aby wiedzieć, jakie parametry należy poprawić i jakie nawozy zastosować. Pozwoli to na duże oszczędności i poprawę opłacalności upraw. Kluczowe jest dopasowanie ilości i rodzaju nawozów do ilości wody i rodzaju gleby, ponieważ w czasie suszy odpowiednie proporcje makro- i mikroelementów pozwalają roślinom lepiej wykorzystać dostępną wodę. Nawożąc „na ślepo” ryzykujemy niepotrzebne koszty i narażenie roślin na jeszcze większy stres związany z suszą. Kluczem do sukcesu jest dokładne zbadanie jakości gleby na danym polu i opracowanie szczegółowego planu nawozowego na dany sezon. Dzięki temu można zminimalizować straty i osiągnąć wysokie plony.

Jakie parametry gleby są ważne dla nawożenia podczas suszy?
1. Po pierwsze - uziarnienie gleby
Właściwa struktura gleby jest kluczowa dla jej zdolności sorpcyjnych, czyli możliwości wchłaniania i zatrzymywania roztworu glebowego. Uziarnienie gleby wpływa też na ukorzenienie roślin, a w efekcie na ich zdolność pobierania wody z głębszych warstw. Na przykład: gleby piaszczyste są drobnoziarniste, przewiewne i słabo zatrzymują wodę. Mają też mało próchnicy. Należy więc dążyć do poprawy ich zasobności w związki próchnicze i poprawiające retencję. Tu mogą okazać się użyteczne nawozy humusowe (zawierające np. humian potasu), które poprawiają strukturę gleby i przyswajalność nawozów, a także preparaty zeolitowe (np. klinoptylolit), które zwiększają jej zdolność do zatrzymywania wody. Z kolei np. gleby gliniaste mają zupełnie inne uziarnienie i strukturę, dlatego w ich przypadku sposób kondycjonowanie będzie polegało na innych zabiegach.

2. Po drugie - zawartość próchnicy w glebie
Próchnica jest kluczowym składnikiem gleby. Stanowi „magazyn” wody i składników odżywczych, a także środowisko rozwoju mikrobioty glebowej. Gleby zasobne w próchnicę dają uprawom większe szanse na przetrwanie suszy, niż gleby ubogie w próchnicę. Gleba pozbawiona próchnicy zyska na nawożeniu dobrymi preparatami humusowymi. Na glebie bogatej w próchnicę taka inwestycja może nie być konieczna. Warto przed sezonem przeprowadzić odpowiednią analizę, aby uniknąć niepotrzebnych kosztów.

3. Po trzecie - odczyn, czyli pH gleby
Odczyn roztworu glebowego ma zasadniczy wpływ na przyswajalność nawozów przez rośliny. Nawet najlepiej zbilansowany nawóz nie zostanie wykorzystany przy nieodpowiednim pH gleby. W czasie suszy problem jeszcze się pogłębi, dlatego optymalizacja pH gleby jest niezbędna. Po zbadaniu pH stanowiska można rozważyć np. wapnowanie lub inne zabiegi regulujące odczyn gleby.

4. Po czwarte – zasobność gleby w składniki pokarmowe
Przyswajalność nawozów przez rośliny w czasie suszy zależy od proporcji i dostępności wszystkich składników w roztworze glebowym. Właściwe proporcje potasu, fosforu, azotu, magnezu i wapnia pozwolą roślinom na wzmocnienie ich mechanizmów adaptacyjnych, lepsze ukorzenienie i oszczędne gospodarowanie wodą. Jednak aby dostosować skład mieszanki nawozowej do stanowiska i uprawy, trzeba najpierw wiedzieć, jakie składniki gleba już posiada, a jakich jej brakuje. Bez tego układanie planu nawożenia będzie tylko zgadywaniem. Nie opłaca się używać składników, w które gleba już jest bogata, albo inwestować w nawozy, które na danej glebie okażą się dla roślin nieprzyswajalne.

Podsumowując – w czasie suszy jakość gleby ma jeszcze większe znaczenie dla upraw i plonów, niż przy optymalnych warunkach wodnych. Nawożenie musi być także precyzyjnie dostosowane do rodzaju gleby i gatunku rośliny uprawnej. Dzięki Projektowi Gleba możesz dokładnie poznać parametry gleby na swoich polach i ułożyć racjonalny i wydajny plan nawożenia, który pozwoli na osiągnięcie dobrych plonów nawet w czasie suchych lat.

Obornik jako źródło materii organicznej dla gleby

Tylko dobrej jakości obornik wspomaga tworzenie próchnicy

Obornik jest jednym z najlepszych nawozów naturalnych wspierających proces odbudowy próchnicy w glebie. Jest jedno ale … musi być dobrze przekompostowany! Tylko taki obornik będzie wspomagał proces tworzenia się frakcji próchnicznych – kwasów fulwowych, huminowych i humianów. Dzięki ich obecności w glebie poprawie ulegają właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby tj: zdolności sorpcyjne, stosunki wodno-powietrzne, struktura gleby, aktywność mikrobiologiczna czy zdrowotność roślin.

Czy warto stosować świeży obornik?

Sprawa zaczyna się komplikować w momencie, kiedy do nawożenia pól użyjemy świeżego obornika. Dlaczego? Ponieważ cały proces fermentacji, zamiast w pryzmie będzie zachodzi w glebie, a to wiąże się z negatywnymi skutkami dla gleby i roślin uprawnych.

Skutki przyorania nieprzekompostowanego obornika w wielkim skrócie:

  • mikroorganizmy glebowe zużywają cały tlen zawarty w materii organicznej (oborniku)
  • kiedy brakuje tlenu zaczynają tworzyć się warunki beztlenowe
  • materia organiczna (obornik) zaczyna gnić,
  • zaczynają wytwarzać się kwasy organiczne (m.in. mrówkowy, masłowy, octowy) oraz substancje trujące (indol, skatol, putrescyna, toksyczne fenole), które zakłócają prawidłowy rozwój roślin i pogarszają jakość płodów rolnych
  • bardzo szybko namnażają się bakterie beztlenowe
  • drobnoustroje tlenowe zostają wyparte przez bakterie gnilne
  • mikroby gnilne „zjadają” materię organiczną i ją mineralizują – proces humifikacji nie następuje!!!!
  • w wewnątrz pryzmy temperatura wzrasta nawet do 60℃, co umożliwia zniszczenie nasion chwastów, jaj pasożytów, larw i poczwarek szkodników czy baterie - w glebie ten proces nie występuje

Wniosek nasuwa się jeden. Nawet nawozy naturalne mogą zaszkodzić jeżeli zostaną zastosowane w nieodpowiedni sposób.

Europejska Karta Gleby

Aktualnie Zielony Ład mocno stawia na ochronę gleb. Jednak problemem ochrony gleb był poruszany przez polityków o wiele wcześniej. Już w roku 1972 r. Rada Europy przyjęła Europejską Kartę Gleby, która zawiera 12 postulatów dotyczących znaczenia gleby oraz to w jaki sposób powinna być "traktowana". Oto one:

 

  1. Gleba jest jedną z najcenniejszych wartości dla człowieka. Umożliwia życie na Ziemi zwierzętom i roślinom. 
    • Jest niezbędna do egzystencji człowieka jako źródło pożywienia i surowców. Jest podstawową częścią biosfery i wraz z roślinnością i klimatem pomaga regulować krążenie i wpływa na jakość wody.
    • Gleba zawiera ślady ewolucji ziemi i jej żywych stworzeń oraz jest podstawowym elementem krajobrazu, należy wziąć pod uwagę jego naukowe i kulturowe zainteresowanie.
  2. Gleba stanowi źródło materii organicznej. Może łatwo ulec zniszczeniu.
    • Gleba to cienka warstwa pokrywająca część powierzchni ziemi. Zastosowanie jest ograniczone klimatem i topografią. Tworzy się powoli w wyniku procesów fizycznych, fizykochemicznych i biologicznych, ale może zostać szybko zniszczona przez nieostrożne działanie. Jej zdolność produkcyjna może być ulepszona przez staranne zarządzanie.
  3. Gleba powinna być chroniona przed erozją.
    • Gleba jest narażona na działanie warunków atmosferycznych; ulega erozji pod wpływem wody, wiatru, śniegu i lodu. Nieostrożna działalność człowieka przyspiesza proces erozji niszcząc strukturę gleby i jej normalną odporność na działanie erozyjne.
    • We wszystkich sytuacjach należy zastosować odpowiednie fizyczne i biologiczne metody ochrony gleby przed przyspieszoną erozją.
  4. Gleba powinna być chroniona przed zanieczyszczeniami.
    • Niektóre nawozy chemiczne i pestycydy, stosowane bez rozeznania lub kontroli, mogą gromadzić się na ziemi uprawnej i w ten sposób mogą przyczyniać się do zanieczyszczenia gleby, wód gruntowych, cieków wodnych i powietrza.
    • Osoby odpowiedzialne muszą zapewnić odpowiednie uzdatnianie wody i usunąć odpady w miejsca do tego przystosowane.
  5. Gleba jest wykorzystywana dla celów rolniczych, przemysłowych i innych. Polityka planowania regionalnego powinna uwzględniać właściwości przyrodnicze gleby oraz aktualne i przyszłe potrzeby danej społeczności.
    • Społeczeństwo przemysłowe wykorzystuje ziemię pod rolnictwo, do celów przemysłowych i innych. Polityka planowania regionalnego musi być zaplanowana tak, aby uwzględniać właściwości gleby.
    • Gleba może być wykorzystywana na wiele sposobów i generalnie jest eksploatowana zgodnie z potrzebami ekonomicznymi i społecznymi. Jednak wykorzystanie tego musi zależeć od jej właściwości, płodności i usług społeczno-gospodarczych.
  6. Rolnicy i leśnicy zobowiązani są do stosowania metod, które mają na celu ochronę wartości gleby.
    • Maszyny i nowoczesne techniki pozwalają na znaczne zwiększenie plonów, ale stosowane bezkrytycznie mogą zakłócić naturalną równowagę gleby, zmieniając jej właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne. Niszczenie materii organicznej w glebie przez niewłaściwe metody uprawy i niewłaściwe użycie ciężkiego sprzętu są ważnymi czynnikami pogarszającymi strukturę gleby, a tym samym plon roślin uprawnych. Intensywne zarybianie może w podobny sposób uszkodzić strukturę gleby użytków zielonych.
    • Leśnictwo powinno kłaść odpowiedni nacisk na metody poprawy eksploatacji, które zapobiegną degradacji gleby.
    • Metody uprawy roli i zbioru powinny chronić i poprawiać właściwości gleby. Wprowadzanie nowych technik na szeroką skalę powinno być podejmowane dopiero po zbadaniu możliwych wad.
  7. Rozwój urbanizacyjny powinien być planowany tak, aby minimalizować niszczenie gleby.
    • Miasta wykorzystują glebę do zapewnienia infrastruktury niezbędnej do życia w mieście (drogi, wodociągi itp.) oraz poprzez wytwarzanie coraz większych ilości odpadów, które muszą być utylizowane.
    • Rozwój miast musi być skoncentrowany i tak zaplanowany, aby w jak największym stopniu uniknąć przejmowania dobrej jakości gleby.
  8. Już na pierwszym etapie projektów budowy sieci infrastruktury, powinno się uwzględniać ochronę gleby.
    • Operacje takie jak budowa tam, mostów, dróg, kanałów, fabryk czy domów mogą mieć mniej lub bardziej trwały wpływ na otaczający grunt, zarówno w zasięgu ręki, jak i na odległość. Często zmieniają naturalny drenaż i zwierciadła wody. Takie następstwa należy ocenić, aby podjąć odpowiednie środki w celu przeciwdziałania szkodom.
  9. Zasoby gleby są nie do zastąpienia
    • Gleba jest niezbędnym, ale ograniczonym zasobem. Dlatego jej wykorzystanie należy planować racjonalnie, co oznacza, że właściwe organy planistyczne muszą nie tylko uwzględniać pilne potrzeby, ale także zapewniać długoterminową ochronę gleby przy jednoczesnym zwiększeniu lub przynajmniej utrzymaniu jej zdolności produkcyjnej,
    • Potrzebna jest zatem właściwa polityka ochrony gleby, co oznacza odpowiednią strukturę administracyjną.
  10. Dla zapewnienia racjonalnego użytkowania i ochrony gleb muszą być poparte szerokimi i wielokierunkowymi badaniami naukowymi.
    • Badania nad glebą i jej użytkowaniem muszą być w pełni popierane. Od tego zależy doskonalenie technik konserwatorskich w rolnictwie i leśnictwie, wypracowanie standardów stosowania nawozów chemicznych, opracowanie substytutów toksycznych pestycydów oraz metod ograniczania zanieczyszczeń.
    • Badania naukowe są niezbędne, aby zapobiegać skutkom niewłaściwego użytkowania gleby w jakiejkolwiek działalności człowieka.
  11. Ochronie gleby należy poświęcać wiele uwagi i troski. Europejska Karta Gleby ma na celu podniesienie świadomości społecznej na wszystkich istniejących poziomach edukacji.
    • Coraz większy rozgłos, dostosowany do wymogów krajowych, należy poświęcić potrzebie ochrony jakości gleby i metodom, za pomocą których można osiągnąć ten cel. Władze powinny dążyć do tego, aby informacje przekazywane opinii publicznej przez środki masowego przekazu były naukowo poprawne. Zasady ochrony gleby muszą być w pełni uwzględnione w programach nauczania na wszystkich poziomach jako element edukacji ekologicznej.
  12. Organy urzędowe i władze powinny należycie planować, ochraniać i użytkować zasoby gleby.
    • Aby zapewnić efektywne planowanie i zarządzanie gruntami oraz aby umożliwić ustanowienie prawdziwej polityki ochrony gleby, muszą być znane właściwości różnych rodzajów gleby, ich możliwości i rozmieszczenie. Każdy kraj musi sporządzić inwentaryzację swoich zasobów glebowych.
    • Do tego celu niezbędne są mapy gleb, uzupełnione odpowiednio o specjalne mapy dotyczące użytkowania gruntów, geologii, hydrogeologii gleb, zdolności gleby, roślinności itp. Mapy te powinny być przygotowane w sposób umożliwiający porównanie na poziomie międzynarodowym.

Aktualnie ze względu na zły stan gleb w UE w ramach Zielonego Ładu Komisja Europejska chce wprowadzić „Ustawę o zdrowiu gleby”. Ma ona być przedstawiona do 2023 r. 

 

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Europejska_Karta_Gleby

https://swiatrolnika.info/europejska-karta-gleby

https://rm.coe.int/090000168067e296

 

Racjonalne nawożenie to unikanie zarówno niedoboru, jak i nadmiaru nawozów

Racjonalne nawożenie to unikanie zarówno niedoboru, jak i nadmiaru nawozów

Czy nawożenie „na wyczucie” i podawanie większych ilości nawozów „na wszelki wypadek” jest racjonalnym podejściem do upraw rolnych? Na pewno nie! Po pierwsze – nadmiar nawozów prowadzi do zanieczyszczenia gleby. Po drugie – może zaszkodzić uprawom. Niektórym osobom może się wydawać, że lepiej, kiedy nawozu jest za dużo, niż za mało – przecież i tak rośliny pobiorą  tylko tyle, ile im potrzeba.

Jednak niezupełnie tak jest. Na prawidłowe pobieranie nawozów przez rośliny wpływa kilka czynników:

  • po pierwsze – stężenie (ilość) soli mineralnych w glebie. Przyswajanie nawozów przez rośliny jest najlepsze w pewnym optymalnym zakresie ich stężenia w roztworze glebowym. Jeśli stężenie to jest zbyt duże, ciśnienie osmotyczne roztworu glebowego wzrasta i woda z rozpuszczonymi w niej nawozami nie wnika efektywnie do korzeni. W skrajnych przypadkach nadmiar taki może mieć działanie toksyczne dla roślin i powodować ich obumarcie;
  • po drugie – forma nawozu. Przykładem jest azot – forma amonowa jest zwykle lepiej przyswajana przez rośliny, niż azotany;
  • po trzecie – pH gleby. Zbyt kwaśny lub zasadowy odczyn gleby może utrudniać przyswajanie wielu soli mineralnych;
  • po czwarte wreszcie – bardzo ważne są wzajemne proporcje poszczególnych makro- i mikroelementów. Nadmiar lub niedobór jednych składników może powodować złe wykorzystanie innych. To zjawisko nazywa się antagonizmem pierwiastków.

Oto przykłady antagonizmu pierwiastków, jako konsekwencje stosowania nawozów mineralnych w niewłaściwych proporcjach:

  • nadmiar magnezu może powodować względny niedobór wapnia i potasu (nawet przy obecności tych pierwiastków w glebie), a nadmiar potasu powoduje względny niedobór magnezu i wapnia,
  • nadwyżka wapnia powoduje zmniejszone przyswajanie żelaza, boru, manganu, magnezu i potasu,
  • nadmiar fosforanów w glebie powoduje unieruchomienie (poprzez wytrącanie trudno rozpuszczalnych soli) i słabe przyswajanie miedzi, cynku i manganu, a nadwyżka żelaza „unieruchamia” w glebie fosforany.
  • nadmiar azotu powoduje gorsze przyswajanie boru i miedzi, a nadmiar formy azotanowej także siarki i fosforu,
  • zbyt duża proporcja miedzi obniża przyswajalność żelaza, manganu i cynku, a nadmiar molibdenu powoduje względny niedobór miedzi.

Badanie składu gleby pozwoli poprawić stan gleby i opłacalność upraw!

Jak widać, równowaga pierwiastków w glebie jest złożona, a osiągnięcie właściwych proporcji wymaga znajomości składu gleby. Dlatego najlepsze efekty dają programy nawozowe dostosowane do konkretnego rodzaju gleby i konkretnego stanowiska uprawnego. Analiza składu gleby pozwoli ustalić, jakich składników jest w niej pod dostatkiem, a jakich brakuje; na tej podstawie określa się szczegółowe zalecenia nawozowe. Wydatek na analizę gleby to inwestycja, która w dłuższej perspektywie zwróci się wielokrotnie i pozwoli znacznie poprawić opłacalność produkcji rolnej. Po pierwsze – pozwoli zaoszczędzić wydatków na zbędne nawozy. Po drugie – poprawi jakość gleby, stan upraw, a co najważniejsze – pozytywnie wpłynie jakość i ilość plonów.  

Kontakt

Aleja KEN 57/2
02-797 Warszawa
+48 601 727 445
projektgleba@naturalcrop.com
Image